Trong bối cảnh kiến trúc hiện đại đang dần bão hòa với những khối bê tông cốt thép vô tri, xu hướng tìm về những giá trị truyền thống thông qua nếp nhà gỗ cổ truyền đang trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Không chỉ là nơi che mưa che nắng, ngôi nhà làm từ gỗ còn là biểu tượng của văn hóa, là nơi lưu giữ hồn cốt của gia tộc và thể hiện gu thẩm mỹ tinh tế của gia chủ. Tuy nhiên, khi bắt tay vào hiện thực hóa ước mơ này, một câu hỏi lớn luôn khiến các chủ đầu tư đau đầu: Chi phí được tính toán như thế nào? Liệu nên tính theo mét vuông xây dựng như nhà phố thông thường hay phải tính theo khối lượng và kết cấu gỗ? Bài viết chuyên sâu dưới đây sẽ bóc tách tường tận vấn đề này, giúp quý khách hàng có cái nhìn thấu đáo nhất trước khi đưa ra quyết định.
Sự khác biệt căn bản giữa xây dựng nhà gỗ và nhà bê tông
Để hiểu rõ về bài toán chi phí, trước tiên chúng ta cần phân biệt rõ sự khác biệt trong tư duy xây dựng nhà gỗ so với các công trình hiện đại. Đối với nhà xây gạch hoặc bê tông, đơn giá thường được khoán gọn theo mét vuông (m2) sàn. Ví dụ, nhà thầu có thể báo giá 5 triệu hay 7 triệu đồng cho một mét vuông hoàn thiện, và gia chủ chỉ cần nhân với diện tích sàn là ra con số tổng. Cách tính này khả thi vì vật liệu như cát, đá, xi măng, sắt thép có quy chuẩn đồng nhất và giá cả thị trường ít biến động cục bộ theo chất lượng mỹ thuật.
Ngược lại, lĩnh vực thi công nhà gỗ lại là một phạm trù hoàn toàn khác biệt. Gỗ là vật liệu tự nhiên, mỗi thân cây, mỗi thớ gỗ đều mang một đặc tính riêng. Hơn nữa, giá trị của một ngôi nhà gỗ không chỉ nằm ở khối lượng vật tư mà còn nằm ở hàm lượng chất xám, kỹ thuật đục chạm và độ tinh xảo của hoa văn. Do đó, việc áp dụng máy móc công thức tính theo mét vuông sàn cho nhà gỗ thường dẫn đến những sai số rất lớn, thậm chí gây hiểu lầm nghiêm trọng giữa chủ nhà và đơn vị thi công.
Tại sao tính chi phí theo mét vuông lại không chính xác?
Mặc dù vẫn có những đơn vị đưa ra ước lượng sơ bộ theo mét vuông để khách hàng dễ hình dung, nhưng con số này chỉ mang tính chất tham khảo rất tương đối. Lý do chính nằm ở sự đa dạng vô cùng của kết cấu khung gỗ. Cùng một diện tích 100m2, nhưng một ngôi nhà sử dụng cột cái đường kính 40cm sẽ tiêu tốn khối lượng gỗ lớn hơn rất nhiều so với ngôi nhà dùng cột đường kính 30cm. Chưa kể đến hệ thống xà, kẻ, bẩy, hoành, rui, mè đi kèm cũng phải thay đổi kích thước tương ứng để đảm bảo tỷ lệ vàng trong kiến trúc.
Bên cạnh đó, chủng loại gỗ là yếu tố then chốt quyết định chi phí làm nhà gỗ. Một mét khối gỗ Lim Lào có giá trị gấp nhiều lần so với gỗ Lim Nam Phi, và càng chênh lệch xa so với gỗ Mít hay gỗ Xoan. Nếu chỉ báo giá theo mét vuông sàn mà không quy định rõ loại gỗ, đường kính cột, và độ dày của ván bưng, thì mức giá đó hoàn toàn vô nghĩa. Thêm vào đó, độ phức tạp của hoa văn đục chạm cũng ảnh hưởng lớn đến giá thành. Một ngôi nhà để trơn, soi gờ chỉ đơn giản sẽ có chi phí nhân công thấp hơn nhiều so với một công trình được chạm khắc tứ quý, tứ linh cầu kỳ trên từng đầu kẻ, con rường.
Phương pháp tính chi phí theo kết cấu và khối lượng gỗ
Đây là phương pháp tính toán khoa học, minh bạch và chính xác nhất hiện nay, được các đơn vị làm nhà gỗ uy tín áp dụng. Theo phương pháp này, tổng chi phí sẽ được bóc tách thành ba phần chính: chi phí vật tư gỗ (tính theo khối), chi phí nhân công (tính theo ngày công hoặc khoán khối lượng), và chi phí vật tư phụ (ngói, đá, sơn, điện nước).
Về vật tư gỗ, người thợ cả sẽ dựa trên bản vẽ thiết kế để bóc tách chi tiết số lượng cột, xà, kẻ, bẩy… sau đó quy ra tổng khối lượng gỗ xẻ cần thiết. Giá gỗ nguyên liệu sẽ biến động tùy theo thời điểm nhập khẩu và độ khan hiếm của thị trường. Việc tính toán theo khối lượng thực tế giúp gia chủ kiểm soát được ngân sách, biết rõ tiền của mình đang được chi trả cho bao nhiêu mét khối gỗ, tránh tình trạng “mua tù mù” thường thấy ở các hợp đồng trọn gói không rõ ràng.
Về nhân công, đối với những công trình đòi hỏi độ tinh xảo cao, thợ thi công phải là những nghệ nhân lành nghề từ các làng nghề mộc nổi tiếng như Chàng Sơn, Hương Ngải hay Hải Hậu. Tiền công thợ trong làm nhà gỗ thường chiếm tỷ trọng khá cao, đôi khi lên tới 40-50% giá trị phần gỗ, bởi lẽ hồn cốt của ngôi nhà nằm chính ở những nhát đục tài hoa này. Các dịch vụ làm nhà gỗ trọn gói chuyên nghiệp thường sẽ cân đối khoản này để đưa ra mức giá hợp lý nhất nhưng vẫn đảm bảo chất lượng thẩm mỹ.
Phân tích sâu về chi phí cho mẫu nhà gỗ 3 gian
Trong số các mẫu nhà cổ truyền, nhà gỗ 3 gian là kiến trúc phổ biến và được ưa chuộng nhất nhờ sự cân đối, công năng sử dụng hợp lý và chi phí vừa phải. Đây là kiểu nhà có 3 khoảng gian được chia bởi các hàng cột, thường kết hợp với 2 chái (nếu là nhà 3 gian 2 chái) hoặc chỉ 3 gian thông thường. Việc tính toán giá thành cho mẫu nhà này là ví dụ điển hình nhất cho việc nên tính theo kết cấu thay vì mét vuông.
Khi tìm hiểu về chi phí làm nhà gỗ 3 gian, gia chủ cần xác định rõ mình muốn làm theo lối kiến trúc nào: kẻ truyền Bắc Bộ, chồng rường hay nhà rường Huế. Lối kiến trúc kẻ truyền với các đường nét mềm mại, thanh thoát thường đòi hỏi những cây gỗ dài, vanh lớn và cong tự nhiên để làm kẻ, do đó giá thành gỗ nguyên liệu có thể cao hơn. Trong khi đó, lối chồng rường sử dụng các đoạn gỗ ngắn hơn xếp chồng lên nhau, tuy tiết kiệm được gỗ dài nhưng lại đòi hỏi công đục chạm tỉ mỉ hơn rất nhiều.
Một yếu tố khác tác động mạnh đến chi phí làm nhà gỗ 3 gian chính là phần vách và sàn. Nếu gia chủ lựa chọn thưng vách gỗ 100% (vách đố lụa, đố vỏ măng) thì lượng gỗ sẽ tăng lên đáng kể so với việc xây tường gạch. Tương tự, việc lát sàn gỗ hay sàn gạch nung cũng tạo ra sự chênh lệch giá cả rõ rệt. Vì vậy, một báo giá chính xác phải đi kèm với bảng kê chi tiết từng hạng mục: cột bao nhiêu cái, đường kính bao nhiêu, vách làm bằng gì, cửa bức bàn đục mẫu gì (tùng cúc trúc mai hay ngũ phúc)…
Các loại chi phí phát sinh thường gặp
Ngoài chi phí trực tiếp cho phần khung gỗ, khi làm nhà, gia chủ cần dự trù các khoản phí khác thường bị bỏ quên nếu chỉ nhẩm tính theo mét vuông. Đầu tiên là chi phí móng và nền. Do nhà gỗ có trọng lượng rất lớn, phần móng đòi hỏi sự kiên cố cao, thường là móng bè hoặc móng băng kết hợp cọc tre hoặc bê tông. Phần đá tảng kê chân cột cũng là một khoản chi đáng kể, đặc biệt nếu sử dụng đá xanh nguyên khối được đục đẽo thủ công.
Tiếp theo là chi phí lợp ngói. Nhà gỗ cổ truyền thường sử dụng ngói mũi hài hoặc ngói âm dương, bên dưới có lớp ngói màn hoặc gỗ dán (gọi là rui chồng lớp) để tạo độ phẳng và thẩm mỹ từ bên dưới nhìn lên. Kỹ thuật lợp ngói cho nhà gỗ phức tạp hơn nhà xây, đòi hỏi thợ phải có kinh nghiệm để tránh dột và đảm bảo độ thoát nước tốt. Cuối cùng là chi phí sơn hoàn thiện. Không giống như sơn tường, sơn nhà gỗ (thường là sơn PU hoặc đánh vecni, sơn son thếp vàng) đòi hỏi quy trình chà nhám, lót, phun màu tỉ mỉ qua nhiều nước để bảo vệ gỗ khỏi mối mọt và thời tiết, đồng thời tôn lên vẻ đẹp của vân gỗ.
Quy trình làm việc và khảo sát thực tế
Để có được một bảng dự toán chi phí sát thực nhất, không có cách nào tốt hơn là việc khảo sát thực địa và trao đổi trực tiếp với đơn vị thi công. Một quy trình làm việc chuyên nghiệp thường bắt đầu bằng việc lắng nghe nhu cầu của gia chủ, sau đó các kỹ sư và nghệ nhân sẽ đến tận nơi đo đạc diện tích đất, xem hướng gió, hướng nắng và phong thủy. Từ đó, họ mới lên phương án thiết kế sơ bộ, tính toán khẩu độ gian, kích thước cấu kiện và ra bảng bóc tách khối lượng gỗ.
Chúng tôi luôn khuyến khích khách hàng không nên chỉ nhìn vào con số tổng cuối cùng mà hãy xem xét kỹ bảng chi tiết vật tư. Một đơn vị uy tín sẽ không ngần ngại công khai nguồn gốc gỗ, quy cách xẻ và sẵn sàng mời khách hàng về xưởng để tận mắt chứng kiến quy trình gia công. Việc “trăm nghe không bằng một thấy” sẽ giúp quý khách yên tâm hơn rất nhiều khi giao phó công trình tâm huyết của cả đời người.
Lời khuyên cho gia chủ khi chuẩn bị tài chính
Xây dựng một nếp nhà gỗ là việc lớn, đôi khi là tâm nguyện của cả một đời người hoặc một dòng họ. Vì vậy, sự chuẩn bị về tài chính cần có độ lùi và sự dự phòng. Thay vì cố gắng ép giá nhà thầu để rồi nhận lại một công trình sử dụng gỗ rác, gỗ kém phẩm chất hay đường nét đục chạm vô hồn, gia chủ nên cân nhắc lựa chọn phương án phù hợp với túi tiền. Nếu ngân sách hạn hẹp, có thể chọn các loại gỗ nhóm 2, nhóm 3 nhưng có độ bền tốt như xoan, mít thay vì cố làm gỗ Lim nhưng lại bớt xén kích thước cấu kiện.
Hơn nữa, hãy ưu tiên đầu tư vào phần khung (bộ cốt) của ngôi nhà cho thật vững chãi và chuẩn mực. Các phần trang trí như cửa võng, hoành phi, câu đối hay đồ nội thất có thể sắm sửa dần theo thời gian. Một ngôi nhà gỗ đẹp là ngôi nhà có tỷ lệ cân đối, kết cấu vững chắc và mang lại cảm giác ấm cúng, thư thái cho người ở, chứ không nhất thiết phải là ngôi nhà to nhất hay đắt tiền nhất.
Kết nối với chuyên gia để được tư vấn tận tâm
Hy vọng qua bài viết này, quý khách đã có câu trả lời cho việc nên tính chi phí làm nhà gỗ theo mét hay theo kết cấu. Sự minh bạch trong tính toán và sự am hiểu về kỹ thuật là chìa khóa để tạo nên những công trình để đời. Nếu quý khách vẫn còn băn khoăn về đơn giá, cách chọn gỗ hay thiết kế mẫu nhà phù hợp với khuôn viên đất của mình, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi.
Để nhận được sự tư vấn chuyên sâu nhất, hãy liên hệ ngay hotline: 0963.179.266. Chúng tôi cam kết sẽ đến tận nơi khảo sát miễn phí, lắng nghe tâm tư nguyện vọng của gia chủ để đưa ra giải pháp tối ưu nhất. Đặc biệt, chúng tôi có xe đưa đón quý khách tận xưởng để thăm quan quy trình sản xuất, kiểm tra chất lượng gỗ và khảo sát năng lực thực tế của đội ngũ nghệ nhân trước khi quý khách quyết định chốt hợp đồng. Sự hài lòng và tin tưởng của quý khách chính là thước đo thành công của chúng tôi.
