Trong dòng chảy kiến trúc hiện đại, xu hướng tìm về những giá trị xưa cũ ngày càng trở nên mạnh mẽ, đặc biệt là niềm đam mê với những nếp nhà gỗ kẻ truyền. Giữa vô vàn lựa chọn về mẫu mã và kích thước, câu hỏi khiến nhiều gia chủ đau đầu nhất chính là việc cân đối tài chính khi quyết định kiến trúc. Một trong những băn khoăn phổ biến nhất là sự khác biệt giữa hai hình thức kiến trúc cơ bản: nhà có hiên và nhà không có hiên (hay còn gọi là nhà đóng hộp, nhà 3 gian bít đốc không hiên). Vậy thực tế, việc thêm một hàng hiên sẽ ảnh hưởng như thế nào đến tổng thể công trình và quan trọng hơn cả là Chi phí làm nhà gỗ 3 gian sẽ thay đổi ra sao? Bài viết chuyên sâu dưới đây sẽ bóc tách từng yếu tố kỹ thuật và tài chính để quý khách có cái nhìn toàn diện nhất.
Tổng quan về kiến trúc nhà gỗ 3 gian và vai trò của hàng hiên
Trước khi đi sâu vào những con số tài chính khô khan, chúng ta cần thấu hiểu giá trị cốt lõi của ngôi nhà gỗ cổ truyền Bắc Bộ. Đây không chỉ là nơi che mưa che nắng mà còn là không gian văn hóa, là nơi thờ tự linh thiêng của dòng họ và gia đình. Trong cấu trúc ấy, hàng hiên đóng một vai trò cực kỳ quan trọng, được xem như vùng đệm mềm mại kết nối giữa không gian sân vườn bên ngoài và không gian sinh hoạt ấm cúng bên trong.
Hàng hiên trong kiến trúc cổ thường được thiết kế rộng rãi, là nơi các cụ cao niên ngồi thưởng trà, đánh cờ, hay con cháu quây quần hóng mát mỗi trưa hè. Về mặt kỹ thuật, mái hiên vươn dài giúp che chắn cho hệ thống cửa bức bàn và ngưỡng cửa khỏi sự tàn phá trực tiếp của mưa nắng, giúp tăng tuổi thọ cho phần gỗ mặt tiền. Tuy nhiên, trong bối cảnh quỹ đất hạn hẹp hoặc ngân sách giới hạn, nhiều gia chủ đã cân nhắc lược bỏ phần hiên này. Quyết định này dẫn đến sự ra đời của những bảng báo giá làm nhà gỗ 3 gian có sự chênh lệch đáng kể.
Phân tích kỹ thuật: Sự khác biệt cấu tạo ảnh hưởng đến giá thành
Để trả lời chính xác câu hỏi làm nhà gỗ 3 gian hết bao nhiêu tiền khi có và không có hiên, chúng ta phải mổ xẻ sự khác biệt về cấu tạo khung gỗ (bộ khung chịu lực chính). Đây là yếu tố chiếm tỷ trọng lớn nhất trong ngân sách xây dựng.
Cấu tạo nhà gỗ 3 gian có hiên (Đủ hàng chân cột)
Một ngôi nhà gỗ 3 gian tiêu chuẩn có hiên thường sở hữu kết cấu 4 hàng chân cột (hoặc biến thể 3 hàng chân cột trốn cột cái nhưng vẫn giữ nguyên kết cấu hiên). Điểm nhấn đắt giá nhất nằm ở hệ thống “Kẻ Hiên”. Kẻ hiên không chỉ là thanh gỗ chịu lực đỡ phần mái đua ra phía trước mà còn là nơi phô diễn tinh hoa chạm khắc. Những mẫu hoa văn Tùng – Cúc – Trúc – Mai hay rồng phượng uốn lượn trên kẻ hiên đòi hỏi người thợ phải có tay nghề rất cao, tốn nhiều công sức đục đẽo. Bên cạnh đó, để đỡ được mái hiên, hệ thống cột hiên (thường là cột nhỏ nhất trong các loại cột) cũng cần được gia công tỉ mỉ, đi kèm với đó là xà hiên, tàu mái và các cấu kiện hoành, rui, mè vươn dài.
Cấu tạo nhà gỗ 3 gian không có hiên (Nhà bít đốc, đóng hộp)
Ngược lại, với mẫu nhà không có hiên, phần mặt tiền sẽ được đẩy lùi ra sát mép ngoài của hàng cột cái hoặc cột quân (tùy biến thể). Khi đó, hệ thống cửa sẽ nằm ngay sát mặt ngoài, không có khoảng đệm. Cấu trúc này giúp tiết kiệm được toàn bộ hàng cột hiên, hệ thống kẻ hiên cầu kỳ và phần mái ngói đua ra. Thay vào đó, phần kết cấu đỡ mái phía trước thường được đơn giản hóa. Chính sự cắt giảm về khối lượng gỗ và đặc biệt là công thợ chạm khắc kẻ hiên đã khiến việc làm nhà gỗ trọn gói theo phương án này có chi phí thấp hơn.
So sánh chi tiết các hạng mục chi phí chênh lệch
Khi cầm trên tay bảng dự toán, quý khách sẽ thấy sự chênh lệch không chỉ nằm ở một con số tổng mà nó rải rác ở nhiều hạng mục khác nhau. Dưới đây là phân tích sâu về các khoản mục này.
1. Chênh lệch về khối lượng gỗ (Vật tư)
Gỗ là nguyên liệu chính và chiếm đến 60-70% giá trị công trình. Khi chọn phương án có hiên, bạn phải chấp nhận khối lượng gỗ tăng lên đáng kể. Cụ thể, bạn sẽ cần thêm gỗ cho 4 cột hiên (đối với nhà 3 gian), hệ thống 4 kẻ hiên dày dặn, xà hiên nối các cột, và phần gỗ cho hệ mái đua (hoành, rui, mè, ngói lót). Nếu sử dụng các loại gỗ quý như Gỗ Lim Lào, Lim Nam Phi hay Gỗ Gõ Đỏ, chỉ riêng khối lượng gỗ tăng thêm này đã khiến con số làm nhà gỗ trọn gói đội lên hàng trăm triệu đồng. Ngược lại, nhà không hiên cắt giảm được toàn bộ phần này, giúp tiết kiệm một lượng gỗ khổng lồ.
2. Chênh lệch về chi phí nhân công (Đục chạm và lắp dựng)
Đây là yếu tố thường bị gia chủ bỏ qua nhưng lại ảnh hưởng lớn đến chi phí làm nhà gỗ 3 gian trọn gói. Kẻ hiên là một trong những cấu kiện “ngốn” công thợ nhất. Để đục được một chiếc kẻ hiên đẹp, mềm mại, có hồn, người nghệ nhân phải làm việc liên tục trong nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần. Chi phí nhân công cho phần đục chạm tỉ mỉ này cao hơn rất nhiều so với nhân công làm mộc xẻ gỗ thông thường. Nhà không có hiên thường phẳng phiu hơn, ít chi tiết hoa văn cầu kỳ ở mặt tiền, do đó đơn giá nhân công trên mỗi mét vuông xây dựng sẽ thấp hơn.
3. Chênh lệch về phần nề và ngói lợp
Mặc dù không lớn bằng chi phí gỗ, nhưng phần mái hiên đua ra cũng tiêu tốn thêm một lượng ngói lợp (ngói mũi hài, ngói ta nung thủ công…), gạch lát nền cho phần hiên và đá tảng kê chân cột hiên. Với những gia chủ kỹ tính, đá tảng kê cột hiên thường được chọn là đá xanh nguyên khối chạm khắc hoa văn, giá thành không hề rẻ. Khi cộng dồn tất cả các chi tiết phụ này lại, con số báo giá làm nhà gỗ 3 gian có hiên sẽ tiếp tục nới rộng khoảng cách so với nhà không hiên.
Ước lượng mức chênh lệch cụ thể
Rất khó để đưa ra một con số chính xác tuyệt đối vì giá gỗ biến động theo thị trường và phụ thuộc vào loại gỗ gia chủ lựa chọn. Tuy nhiên, dựa trên kinh nghiệm thi công thực tế, chúng tôi có thể đưa ra một vài ước lượng để quý khách hình dung khi thắc mắc xây nhà gỗ 3 gian hết bao nhiêu tiền.
Thông thường, với cùng một diện tích lòng nhà, cùng một loại gỗ (ví dụ Lim Nam Phi), chi phí làm nhà gỗ 3 gian có hiên có thể cao hơn nhà không hiên từ 15% đến 25% tổng giá trị công trình. Ví dụ, nếu một căn nhà gỗ 3 gian không hiên có giá khoảng 800 triệu, thì phiên bản có hiên đầy đủ, chạm khắc tinh xảo có thể lên tới 1 tỷ hoặc hơn. Sự chênh lệch này đến từ khoảng 2-3 khối gỗ thành phẩm tăng thêm và hàng trăm công thợ đục chạm.
Khi nào nên chọn làm nhà có hiên và khi nào nên bỏ qua?
Việc lựa chọn không chỉ dựa trên tài chính mà còn phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng và thẩm mỹ. Một ngôi nhà gỗ đẹp là ngôi nhà phù hợp nhất với gia chủ.
Trường hợp nên làm nhà có hiên
Nếu quý khách có quỹ đất rộng rãi, muốn tái hiện trọn vẹn không gian sống của cha ông và coi trọng yếu tố thẩm mỹ truyền thống, nhà có hiên là lựa chọn bắt buộc. Hàng hiên tạo nên chiều sâu cho ngôi nhà, giúp công trình trông bề thế, sang trọng hơn. Hơn nữa, nếu hướng nhà chịu nhiều nắng tây hoặc mưa hắt, hàng hiên là lớp áo giáp bảo vệ tốt nhất cho hệ thống cửa gỗ đắt tiền bên trong. Về mặt phong thủy và tâm linh, hàng hiên cũng tạo ra sự trang nghiêm cần thiết cho không gian thờ tự.
Trường hợp có thể cân nhắc nhà không hiên
Nếu quý khách sở hữu mảnh đất có chiều sâu hạn chế nhưng muốn tối đa hóa diện tích sử dụng bên trong nhà, mẫu nhà không hiên là giải pháp tối ưu. Hoặc nếu ngân sách là yếu tố tiên quyết, việc cắt giảm hàng hiên sẽ giúp quý khách tiết kiệm được một khoản tiền lớn để đầu tư vào nội thất hoặc các hạng mục khác. Ngoài ra, một số phong cách thiết kế nhà gỗ cách tân, kết hợp kính và gỗ cũng thường lược bỏ phần hiên truyền thống để tạo nên vẻ đẹp hiện đại, gọn gàng.
Quy trình tối ưu chi phí khi làm nhà gỗ
Dù quý khách chọn phương án nào, việc tối ưu chi phí mà vẫn đảm bảo chất lượng là bài toán cần lời giải. Bí quyết nằm ở việc lựa chọn đơn vị làm nhà gỗ uy tín và có tâm. Một đơn vị chuyên nghiệp sẽ tư vấn minh bạch ngay từ đầu về sự chênh lệch chi phí, giúp gia chủ không bị “sốc” khi quyết toán.
Quy trình làm việc chuẩn thường bắt đầu bằng việc khảo sát thực địa. Các kỹ sư và nghệ nhân sẽ đo đạc, xem xét nền đất, hướng gió, hướng nắng để tư vấn xem có thực sự cần thiết làm hiên hay không. Sau đó là bước lên thiết kế 3D và bóc tách dự toán chi tiết. Tại bước này, quý khách nên yêu cầu đơn vị thi công giải trình rõ ràng: Phần hiên chiếm bao nhiêu khối gỗ? Tiền công đục cho phần hiên là bao nhiêu? Nếu bỏ hiên thì thay thế bằng kết cấu gì, tiết kiệm được bao nhiêu? Sự minh bạch này là chìa khóa để kiểm soát ngân sách.
Kết luận
Tóm lại, sự chênh lệch chi phí giữa nhà gỗ 3 gian có hiên và không có hiên là khá đáng kể, chủ yếu đến từ khối lượng gỗ và công sức chạm khắc tinh xảo cho phần mặt tiền. Tuy nhiên, “đắt xắt ra miếng”, nhà có hiên mang lại giá trị thẩm mỹ, công năng bảo vệ và cảm xúc hoài cổ mà mô hình không hiên khó có thể so sánh được. Quyết định cuối cùng phụ thuộc vào túi tiền và gu thẩm mỹ của từng gia chủ.
Để có được sự lựa chọn sáng suốt nhất, không gì bằng việc được mắt thấy, tay sờ và nghe tư vấn trực tiếp từ những người thợ lành nghề. Chúng tôi luôn khuyến khích quý khách hàng dành thời gian tìm hiểu kỹ lưỡng trước khi đặt bút ký hợp đồng.
